İşçilərin motivasiyası

Şirkətlər tamamilə müxtəlif xarakterli işçilərdən təşkil olunur. Onların xarakterini dəyişməyə cəhd etmək mənasız iş olar. Amma düzgün motivasiya ilə davranışlarına təsir etmək, bununla da işçinin məhsuldarlığını artırmaq olar. Bu motivasiyadır. Başqa sözlə, motivasiya işçini “işlədən” amillərdir. Bu amillər aşağıdakılar ola bilər:

–      Yüksək əmək haqqı

–      Pul şəklində həvəsləndirmələr

–      Xarici ölkəyə səfərlər

–      Iş şəraiti (fərdi kabinet, internet və s.)

–      Rəhbərin rəftarı

–      Səlahiyyət

–      Işçinin “sayılması” (işçiyə qiymət)

–      Işin maraqlılığı

–      Karyerada qalxma imkanı (perspektivi) və s.

Bu bloq postda şirkətlərdə motivasiyanın təşkilindən, menecerlərin qərarlarının, davranışlarının işçilərin motivasiyasına təsirindən yazıram.

Motivasiyanın düzgün təşkil edilməsi liderliklə birbaşa bağlıdır. Lider yeganə aləti olan ünsiyyətdən səmərəli istifadə etməklə, motivasiyaya nail ola bilər.

Motivasiya siyasətində uzunmüddətli yanaşma olmalıdır. Məsələn, qısa müddətdə işçiləri qorxu yolu ilə də “işlətmək” olar. Amma bu, müvəqqəti olacaq. Keyfiyyət də olmayacaq. Beləliklə, bu siyasət şirkətin özünə qarşı çevriləcək.

Əksinə, işçilərdə komanda ruhu, şirkətə bağlılıq aşılanmalıdır. Hər bir işçi inanmalıdır ki, bütün komanda üzvləri eyni hədəflər uğrunda “vuruşur”.

Bundan başqa, işçilərin işə götürülməsi, işdən çıxarılması kimi qərarların da digər işçilərə təsiri var.  İşçilərin irəli çəkilməsi, dəstəklənməsi, eləcə də işdən çıxarılmasının səbəbləri digər işçilərə açıq şəkildə izah edilməlidir.

İşçilərin daxildə yüksək vəzifəyə çəkilməsi təkcə işəgötürmə xərclərinin, adaptasiya dövrünün az olması demək deyil, bu amil eyni zamanda bütün işçilərə mesaj verir ki, hər bir kəsin “qalxma” imkanı var. Bu, işçilər üçün çox böyük motivasiyadır. Eyni zamanda bu təyinatın ən yaxşı olması digər işçilərə izah olunmalı, onlar üçün də qalxma imkanları açıq şəkildə izah edilməlidir. İrəli çəkilmiş işçiyə isə özünü təsdiq etmək üçün lazımi səlahiyyət verilməlidir.

İşçilərə iş həvalə edilərkən onlara lazımi səlahiyyət verilməli, işlərin onların özlərinə uyğun şəkildə reallaşdırılmasına şərait yaradılmalıdır. Belə ki, işçilərə işin məqsədi və tələb olunan nəticə izah olunmalıdır. Bu nəticəyə necə nail olunması prioritet kimi qoyulmamalıdır. İşçi özü məsləhət istəyərsə, kömək edilməlidir. İşə mütəmadi olaraq lazımsız müdaxilələrin olunması, tez-tez “nə işlə məşğulsan” sualının verilməsi demotivasiyaya səbəb olur, yarıtmaz liderliyin göstəricisidir.

İşdə hədəflər aydın və real qoyulmalıdır. İşçidə hədəfə çatmaqda daxili inam olmalıdır. Bu zaman işçi hədəfə doğru həvəslə işləyəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, işçi həvəslə işləməsə, yaradıcı olmayacaq, ondan yeni ideyalar gəlməyəcək.

İşçilərin şirkət haqqında məlumatlılığı da motivasiyaya yol açır. Şirkət haqqında məlumatların (şirkətin planları, problemlər, uğurlar və s.) işçilərdən gizlədilməsi həm demotivasiyaya səbəb olur, həm də inamın itirilməsi ilə nəticələnir. Bu zaman işçi özünü “oyundan kənar” hiss edəcək, şirkəti “özününkü” kimi qəbul etməyəcək, bu da onun işinə mənfi təsir göstərəcək. Ona görə də şirkətdə şəffaflığın xeyri zərəri ilə müqayisədə həddən artıq yüksəkdir.

Buna misal olaraq, şirkətlərdə işçilərdən əmək haqqı məbləğinin digər işçilərdən gizli saxlanılması tələbini göstərə bilərik. Əgər əmək haqqının müəyyənləşdirilməsində ədalətlilik prinsipi gözlənilibsə, əmək haqqının gizli saxlanılmasına heç bir səbəb ola bilməz. Əksinə, yeri gələndə işçilərə izah edilməlidir ki, nəyə görə digər işçilərdən az əmək haqqı alır. Eyni zamanda, əmək haqqının və vəzifə artımının yolları və şərtləri açıq izah olunmalıdır.  Bu zaman xalis rəqabət yaranacaq, işçilər asanlıqla hədəflərini müəyyənləşdirə, inkişaf edə biləcəklər. Başqa sözlə ifadə etsək, rəqabətin əsas şərtlərindən olan “məlumatlılıq” təmin olunarsa, rəqabətin arzuolunan nəticəsi olan “inkişaf” daha rahat şəkildə əldə edilər.

Digər tərəfdən, şirkətin bütün uğurlarının və uğursuzluqlarının “memar”ı olan işçilərin mənəvi haqqı var ki, işlərinin nəticələri, uğurları barədə məlumatlansınlar. Uğurları barədə məlumatlı olmaları işçilərdə özünəinam formalaşdıracaq, gələcək uğurlar üçün həvəsləndirəcək.

Advertisements

15 Responses to “İşçilərin motivasiyası”

  1. Teymur Says:

    Anar, yazinin uslubu ve sade dilde yazilmasi onda eks olunmush idareetme ile bagli ideyalarina musbet calar getirdi. Bu yaziya gore Seni tebrik edirem.
    Gelen yazilarindan birini heyetdaxili konfliklere hesr etsen sevinerem.
    Ugurlar.

  2. ALiSOY Says:

    Anar, yazıdan hiss olunur ki, illərdən gələn təcrübəni düzgün dəyərləndirib uyğun istiqamətdə ortaya qoymusan. Xüsusilə, “nə işlə məşğulsan” məsələsini olduqca düzgün vurğulamısan. Maraqlı yazı üçün təbrik edirəm səni. Davamını gözləyirəm.

  3. Elchin Says:

    Gündəlik işimizdə rastlaşdığımız mühim bir mövzuya toxunub və gözəl bir formada bunu izah eləmisən Anar. Buna görə təbriklər. PwC-də işçilərə sizin üçün motivasiya nədir? mövzusunda sorğu keçirtmişdilər dünya üzrə. Sorğu nəticəsinə görə birinci yerdə görülən işin menecment tərəfindən düzgün qiymətləndirilməsi dururdu. İkinci iş şəraiti və üçüncü əmək haqqı. Uğurlar!!!

  4. Parviz Says:

    Bəyənilsin Anar bəy. Hal hazırda bütün satış şirkətlərinin eytiyac duyduğu motivasiyanı qeyd etmisiniz. İnşallah bununla əlaqədar növbəti belə maraqlı yazılarınızı izləyəcəyik. Uğurlar

  5. sbtasdv Says:

    Sizin kimi insanlarin varligi Azerbaycanin iqtisadiyyatinin inkishaf etmish olkeler seviyyesine catmasi uchun bashlica shertdir.

  6. Anar Bayramov Says:

    Çox sağ olun!

  7. Nağıyev Elşən Says:

    Anar salam.Bloqunuza baxdım çox maraqlı mövzular var. Təşəkkürlər!!!

  8. Nariman Says:

    Anar bəy! Çox mühüm mövzunu çox gözəl və praktik dəyərləndirmisən. Bizim əksər şirkətlərdə zənnimcə bu məsələ ilə bağlı problemlər var. İnşaAllah, bu cür ideologiyanı mənimsəyərlər şirkət rəhbərlərimiz. İşçiyə düzgün yanaşmaq, lazımi qiyməti vermək çox önəmlidir.
    Sənə də hamımıza faydalı olan bu yolunda uğurlar arzulayıram!
    Menecment mövzularında növbəti yazılarını səbirsizliklə gözləyirəm.

  9. Farid Samadov (@f_samad) Says:

    Maraqli idi, xüsusilə fikrin qisa cumlələrdə ifadə olunması. Bu tip mövzularda adətən uzun uzadı cumlələrdən istifadə olunur, abstrakt addımlar göstərilir, hansınıkı oxumaq cansıxıcı gəlir. Təşəkkür!

  10. elchin512 Says:

    Maraqlı məqalədir əlinizə sağlıq

  11. Nəcdət Says:

    Salam..Anar muellim yaziya gore tewekkur edirem size ,cox gozel yazmisiniz..ama size bir sual verim,,iscilerin motivasiyasindan danisdiniz .ama bu sirketlerde isleyen ali tehsilliler ucundur mence,,bes supermarketlerde isleyen ishleyen iscileri nece motivasiya etmek olar?hansilarki 300 azn,den cox maas almirlar ve hemde orta tehsillidirler..

    • Anar Bayramov Says:

      Salam. Deyim ki, onun vahid fomulası yoxdur. Hər bir menecer öz idarəetmə üslubuna uyğun olaraq motivasiya sistemini qura bilər, hətta sizin dediyiniz kateqoriya işçilər üçün. Bunun minlərlə yolları var. Ümumi prinsiplər isə heç vaxt dəyişmir: işçilərə qiymət vermək, ədalətli olmaq, yaxşı iş şəraiti yaratmaq və s.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: